3. Sınıf Çetele ve Sıklık Tablosu: Cevaplı Çalışma
Sınıfta en çok hangi meyvenin sevildiğini öğrenmek için tahmin yürütmek yerine arkadaşlarımıza sorabiliriz. Her cevabı kaydeder, aynı cevapları sayar ve bir tabloda gösteririz. Çetele işaretlerle saymayı, sıklık tablosu ise her cevabın kaç kez verildiğini sayıyla göstermeyi sağlar.
Tablo hazırlamadan önce soruyu açık kurmak gerekir. “Meyve sever misin?” sorusu elma mı muz mu daha çok seviliyor sorusunu cevaplamaz. Bunun için hangi meyvenin seçildiğini öğrenmeliyiz.
Küçük bir araştırma yapalım
Örnek olarak 15 öğrencinin yalnızca bir tercih yaptığı bir çalışma düşünelim. Sorumuz şu olsun: “Elma, muz ve çilek arasından en sevdiğin meyve hangisi?”
Gelen cevaplar şöyle:
Elma, muz, çilek, elma, çilek, muz, elma, çilek, çilek, elma, muz, çilek, elma, muz, çilek.
Bu liste gerçek bir sınıf araştırmasının sonucu değil, birlikte çalışmak için hazırlanmış örnek veridir. Her öğrenci bir cevap verdiği için toplam cevap sayısının 15 olması gerekir.
Cevapları çeteleye geçirelim
Kâğıda meyve adlarını alt alta yazın. Listedeki ilk cevabı okuyun ve ilgili meyvenin karşısına bir çizgi koyun. İkinci cevaba geçin. Kaydettiğiniz cevabın altını çizerek aynı cevabı iki kez saymayı önleyebilirsiniz.
Çetelede ilk dört işaret dik çizgiyle, beşinci işaret bu dört çizgiyi çapraz kesecek şekilde gösterilir. Böylece beşlik grupları tek bakışta sayabilirsiniz. Altıncı cevap gelirse tamamlanan grubun yanına yeni bir çizgi koyarsınız.
Örneğimizde elma için bir beşlik grup, muz için dört çizgi, çilek için bir beşlik grup ve bir çizgi oluşur.
Sıklık tablosunu yazalım
| Meyve | Öğrenci sayısı |
|---|---|
| Elma | 5 |
| Muz | 4 |
| Çilek | 6 |
| Toplam | 15 |
Tablonun ikinci sütunundaki sayılar sıklıklardır. Elma cevabı beş kez verilmiş, muz dört kez verilmiş, çilek altı kez verilmiştir. Toplam 5 + 4 + 6 = 15 olduğundan başlangıçtaki cevap sayısıyla eşleşiyor.
Toplam 14 çıksaydı bir cevabı atlamış olabilirdik. 16 çıksaydı aynı cevabı iki kez kaydetmiş olabilirdik. Bu durumda tahmin ederek bir satırı değiştirmek yerine ilk listeye dönüp kayıtları kontrol ederiz.
Tablodan hangi sonuçları çıkarabiliriz?
Bu grupta en çok seçilen meyve çilektir. Çileği seçenlerin sayısı muzu seçenlerden iki fazladır: 6 − 4 = 2. Elma ve muzu seçenlerin toplamı dokuzdur: 5 + 4 = 9.
Fakat tablodan “Bütün çocukların en sevdiği meyve çilektir” sonucunu çıkaramayız. Yalnızca örnekteki 15 öğrencinin, sunulan üç seçenek arasındaki tercihini biliyoruz. Başka bir sınıfta veya başka seçeneklerle farklı sonuç alınabilir.
Ayrıca tablodan hangi öğrencinin hangi meyveyi seçtiğini söyleyemeyiz. İsimler kaydedilmedi. Bir tablo, içinde bulunmayan bilgiyi bize vermez.
Bir öğrenci iki seçenek işaretlerse
Araştırmanın başında herkesin tek cevap vereceğini belirlemiştik. Bir öğrenci hem elma hem muz seçerse onu tek cevaplı tabloya iki kişi gibi eklememeliyiz. Önce hangi tercihini kaydetmek istediğini netleştirmek gerekir.
Birden fazla cevap seçilebilen araştırmalar da yapılabilir. Ancak o durumda toplam tercih sayısı, kişi sayısından büyük olabilir. Başlıkta ve açıklamada bunun belirtilmesi gerekir. Bu iki araştırma biçimini aynı tabloda karıştırmayın.
Tablo okuma soruları
Yukarıdaki sıklık tablosuna göre cevaplayın:
- Araştırmada kaç öğrenci var?
- En az seçilen meyve hangisi?
- Çileği seçenler elmayı seçenlerden kaç kişi fazla?
- Muz veya elmayı seçen toplam kaç kişi var?
- Çileği seçmeyen kaç kişi var?
- Bir öğrenci daha muz seçerse muzun sıklığı kaç olur?
- Yeni bir öğrenci eklemeden, elma seçen biri tercihini muza değiştirirse toplam kişi sayısı değişir mi?
Cevaplar: 1) 15. 2) Muz. 3) 1. 4) 9. 5) 9. 6) 5. 7) Hayır; toplam 15 kalır, elma 4 ve muz 5 olur.
Kendi araştırmanız için üç kitap türü veya üç oyun seçebilirsiniz. Önce kime soracağınızı ve tek cevap mı alacağınızı belirleyin. Sonra kayıtları toplayın. Tabloyu bitirdiğinizde yalnızca “en çok” sorusunu değil, verinin cevaplayamayacağı bir soruyu da yazmayı deneyin.