3. Sınıf Üç Basamaklı Sayılar: Okuma ve Çözümleme

Bir çocuğun 305’i doğru okuyup 300 + 50 diye çözümlemesi mümkündür. Okuma, yazma ve modelleme çalışmalarını birlikte yapmak, hangi basamakta karışıklık olduğunu anlamayı kolaylaştırır.

Üç basamağı bir tabloda görelim

Tablodaki 2 yüzlüğün değeri 200’dür. Onluk sütunundaki 4 ise 40’ı anlatır. Rakamın kendisiyle basamak değerini ayırırken “Kaç tane?” ve “Toplam ne kadar?” sorularını kullanabilirsiniz: İki yüzlük var; değeri iki yüz.

Sıfır okunmuyor ama yeri korunuyor

305’i “üç yüz sıfır beş” diye okumayız. Onluk olmadığı için okunuşta “elli” veya başka bir onluk sözcüğü bulunmaz. Yalnızca üç yüz beş deriz.

Ancak yazarken onluk basamağını boş bırakamayız. Sıfırı silip 35 yazarsak otuz beş elde ederiz. 305’teki 0, onlar basamağında bir miktar bulunmadığını göstererek diğer rakamların yerini korur.

Şimdi 407 ve 470’i okutun. Sonra “dört yüz yedi” ifadesini siz söyleyin, çocuktan yazmasını isteyin. Yalnızca hazır sayıyı okutmak yerine duyduğu sayıyı yazması, sıfırın yerini gerçekten belirleyip belirleyemediğini gösterir.

Rakam kartlarıyla sayı kuralım

2, 6 ve 0 yazılı üç kart hazırlayın. Üçünü de birer kez kullanarak üç basamaklı sayılar oluşturun: 260, 206, 620 ve 602.

0’ı en başa koyup 026 yazmak bu çalışmada üç basamaklı bir doğal sayı oluşturmaz. Baştaki sıfır sayının değerini artırmaz; sayı 26’dır. Üç basamaklı en küçük doğal sayı 100, en büyüğü 999’dur.

Oluşturulan dört sayıyı küçükten büyüğe sıralayın. Önce yüzlüklere bakın. İki yüzlükle başlayanlar, altı yüzlükle başlayanlardan küçüktür. Yüzlükler eşitse onluklara, onlar da eşitse birliklere geçin.

Doğru sıra 206, 260, 602, 620 olur. Sıralamanın nedenini anlatmasını isteyin; yalnızca diziyi ezberlemesine gerek yok.

Aynı rakamın değeri değişebilir

555 sayısında üç tane 5 var. Soldaki 5’in değeri 500, ortadakinin 50, sağdakinin 5’tir. Hepsinin rakam değeri 5 olduğu hâlde basamak değerleri farklıdır.

Bu sayıyı 5 + 5 + 5 diye toplarsak 15 buluruz. Oysa çözümleme, rakamların bulunduğu basamağa göre yapılır: 555 = 500 + 50 + 5.

Burada çocuğa yalnızca tablo doldurtmak yerine “Bir yüzlük eksilse sayı ne olur?” diye sorabilirsiniz. 555’ten bir yüzlük çıkarınca 455 kalır. Bir onluk çıkarınca 545, bir birlik çıkarınca 554 kalır. Değişen miktarların farklı olması, basamak değerini görünür kılar.

Üç basamaklı sayılar için çalışma

1. 608 sayısını oku ve çözümle.
2. 7 yüzlük, 2 onluk, 4 birlik hangi sayıdır?
3. “Dokuz yüz otuz” sayısını rakamla yaz.
4. 482’deki 8’in basamak değeri kaçtır?
5. 509 ve 590’dan hangisi daha büyüktür?
6. 300 + 60 + 2 hangi sayıyı verir?
7. 444’teki üç 4’ün basamak değerlerini yaz.
8. 706 sayısına bir onluk eklersek kaç olur?
9. 8, 0 ve 3 kartlarını birer kez kullanarak en küçük üç basamaklı sayıyı oluştur.

Cevap anahtarı

1. Altı yüz sekiz; 600 + 0 + 8.
2. 724.
3. 930.
4. 80.
5. 590. Yüzlükler eşit; 9 onluk, 0 onluktan fazla.
6. 362.
7. 400, 40 ve 4.
8. 716.
9. 308. Yüzlükte sıfır kullanılamaz; en küçük uygun yüzlük 3’tür.

Çalışmayı bitirirken sıfır içeren bir sayı uydurmasını isteyin. Sayıyı söylesin, yazsın ve çözümlesin. Bu üç biç