3. Sınıf Yuvarlama: Onluğa ve Yüzlüğe Yuvarlama
En Yakın Onluk ve Yüzlük Nasıl Bulunur?
347’yi en yakın onluğa yuvarladığımızda 350, en yakın yüzlüğe yuvarladığımızda 300 buluruz. Aynı sayı için iki farklı cevap çıkması normaldir. Yuvarlama yaparken önce hangi basamağa göre yakınlık aradığımızı belirleriz.
347, 340 ile 350 arasındadır ve 350’ye daha yakındır. Yüzlüklerle düşündüğümüzde ise 300 ile 400 arasındadır; 300’e daha yakındır. Kuralı ezberlemeden önce sayı doğrusunda bu iki aralığı görmek gerekir.
En yakın onluğa yuvarlama
Bir çizginin soluna 340, sağına 350 yazın. Ortasına 345’i yerleştirin. 347, orta noktanın sağında kalır. 350’ye üç adım, 340’a yedi adım uzaktadır. Bu yüzden 350’ye yuvarlanır.
342 olsaydı 340’a iki, 350’ye sekiz adım uzaklıkta olurdu. Bu kez cevap 340’tı. Birlik basamağını kontrol eden kısa kural bu yakınlık düşüncesine dayanır:
- Birler basamağı 0, 1, 2, 3 veya 4 ise alt onluğa gideriz.
- Birler basamağı 5, 6, 7, 8 veya 9 ise üst onluğa gideriz.
Tam ortadaki 345 iki onluğa da eşit uzaklıktadır. Okulda doğal sayılar için kullanılan yuvarlama kuralıyla üst onluk olan 350 seçilir.
En yakın yüzlüğe yuvarlama
Bu kez 347’yi 300 ile 400 arasına yerleştirin. Orta nokta 350’dir. 347, 350’den küçük olduğu için 300’e yuvarlanır.
368’i düşünelim. 300’e 68, 400’e 32 birim uzaklıktadır. Yakın yüzlük 400 olur. 350’de ise iki tarafa uzaklık 50’dir; kullanılan kurala göre 400 seçilir.
Yüzlüğe yuvarlarken yalnızca birler basamağına bakmak yetmez. Son iki basamağın 50’nin altında mı, 50 veya üstünde mi olduğuna bakabilirsiniz. Bunu onlar basamağını kontrol ederek de yapabilirsiniz.
| Sayı | En yakın onluk | En yakın yüzlük |
|---|---|---|
| 243 | 240 | 200 |
| 267 | 270 | 300 |
| 350 | 350 | 400 |
| 496 | 500 | 500 |
| 804 | 800 | 800 |
Önce onluğa, sonra yüzlüğe yuvarlamayın
349’u en yakın yüzlüğe yuvarlamak istediğimizi düşünelim. Doğrudan bakarsak 349, 300’e 49 ve 400’e 51 birim uzaktadır. Doğru cevap 300’dür.
Önce onluğa yuvarlayıp 350 bulur, ardından bunu yüzlüğe yuvarlarsak 400 elde ederiz. Böylece asıl sayı için yanlış bir sonuca ulaşırız. İstenen basamağa doğrudan yuvarlamak gerekir.
Bu örnek, basamak sorusunu okumadan otomatik işlem yapmanın neden sorun çıkarabildiğini gösterir. Sorudaki “onluğa” veya “yüzlüğe” kelimesinin altını çizmek yardımcı olabilir.
Yuvarlanan sayı, kesin sayı değildir
Bir kitaplıkta 198 kitap varsa “yaklaşık 200 kitap” diyebiliriz. Fakat gerçekten 200 kitap olduğunu söylemiş olmayız. Saydığımız kesin miktar 198, yakın yüzlükle ifade ettiğimiz yaklaşık miktar 200’dür.
Alışverişte veya sınıftaki nesne sayısını konuşurken bu dil farkını kullanın. “Tam olarak kaç?” ile “Yaklaşık kaç?” farklı cevaplar isteyebilir. Yuvarlama, sayıyı yanlış yazmak değildir; hangi yaklaşık değeri kullandığımızı belirtmektir.
Kendin dene
- 74’ü en yakın onluğa yuvarla.
- 75’i en yakın onluğa yuvarla.
- 236’yı en yakın onluğa yuvarla.
- 236’yı en yakın yüzlüğe yuvarla.
- 450’yi en yakın yüzlüğe yuvarla.
- 649’u en yakın yüzlüğe yuvarla.
- 995’i en yakın onluğa yuvarla.
- 480’i en yakın onluğa yuvarla.
- 349’u yüzlüğe yuvarlayan Ada, önce 350 sonra 400 buluyor. Hangi adımı değiştirmeli?
Cevaplar
- 70. 2. 80. 3. 240. 4. 200. 5. 500. 6. 600. 7. 1000. 8. 480. 9. 349’u doğrudan yüzlüğe yuvarlamalı; cevap 300.
995 örneğinde sonuç dört basamaklı olabilir. Başlangıç sayısının üç basamaklı olması, yuvarlanmış sonucun da mutlaka üç basamaklı kalacağı anlamına gelmez. 480 örneğinde ise sayı zaten tam onluk olduğu için değişmez.
Son kontrolde bir cevap seçip “Hangi iki onluk ya da yüzlük arasında kaldı?” diye sorun. Yakınlığı açıklayabiliyorsa kuralı neden uyguladığını da görebilirsiniz.
Program bağlantısı: MEB 3. sınıf sayıları onluk ve yüzlüklerle ifade etme.